Lamblia - pasożyt pospolity

patrz Owsik częściej występuje niż lamblia


Lamblia

(Lamblia intestinalis)

Obecnie najbardziej rozpowszechnionym w Polsce pasożytem przewodu pokarmowego jest lamblia. Dowodem tego może być statystyka z jednej poradni pasożytniczej, gdzie spośród 7 000 chorych zgłaszających się do leczenia — 29% stanowili chorzy zarażeni lambliami.

Lamblia jest maleńkim pierwotniakiem, którego całe ciało składa się z jednej komórki. Pasożyt ten żyje nie tylko w jelitach człowieka (głównie w dwunastnicy), ale także w jego przewodach żółciowych. Nazwa „lamblia” pochodzi od nazwiska uczonego, Lambla, który przyczynił się do poznania tego pierwotniaka. Pasożyt ten jest tak mały, że gdybyśmy ustawili 1000 sztuk jedna za drugą, otrzymalibyśmy zaledwie długość l centymetra. Lamblia kształtem przypomina połowę gruszki lub mandolinę. Porusza się za pomocą 8 witek. Na stronie brzusznej pierwotniak ten ma wgłębienie — rodzaj przyssawki, którą przytwierdza się do ściany jelita lub przewodów żółciowych człowieka. Ten maleńki pasożyt czerpie pokarm bezpośrednio z otoczenia. Ponieważ sam nie ma żadnych narządów trawiennych, trawi za niego żywiciel, a on wybiera tylko to, co mu potrzebne ze strawionego już pożywienia.

Lamblie rozmnażają się niesłychanie szybko. W niesprzyjających warunkach wytwarzają one na swej powierzchni grubą otoczkę, w której zamykają się jak w pancerzu ochronnym. Powstałe tą drogą owalne twory noszą nazwę cyst lub torbieli. Cysty takie możemy oglądać pod mikroskopem w kale chorego człowieka. Z cyst zjedzonych przez człowieka, w jego przewodzie pokarmowym wychodzą żywe lamblie, które usadawiają się w jelitach lub przewodach żółciowych swego żywiciela. Cyst lamblii można spotkać w kale bardzo dużo.
    Obliczono, iż w jednym wypróżnieniu może ich być około 500 000 000!

lamblia rysunek
Ryc. 2. Lamblia: a — z przodu, b — z boku, c — cysta lamblii z przodu, d — cysta lamblii z boku.

Żywotność cyst lamblii jest bardzo duża. W wilgotnym kale cysty mogą przetrwać około 3 tygodni, zaś w wodzie o temperaturze 18°C do 3 miesięcy. W przewodzie pokarmowym muchy domowej mogą przebywać od jednego do kilku dni.

Widzimy więc jak istotną sprawą jest ochrona żywności, a zwłaszcza wody pitnej, przed dostępem owadów oraz zanieczyszczeniem odchodami ludzkimi.

W walce z lambliami ważną rolę odgrywają okresowe badania kału na pasożyty, a więc i lamblie, ludzi, którzy pracują w przemyśle spożywczym i w handlu tymi artykułami.

Według ostatnich danych liczba zarażonych lambliami w Polsce wzrosła. Najczęściej zarażają się nimi dzieci między 2 a 5 rokiem życia. Czasami jednak zarazić się mogą również niemowlęta. Największe nasilenie zarażeń obserwuje się na wiosnę i w lecie.

Dziecko, które przebywa w kolektywie dziecięcym, jak: w żłobku, przedszkolu lub szkole, jest bardziej narażone na zachorowanie. Zawsze bowiem może się znaleźć w tym środowisku dziecko zarażone lambliami. Jeżeli do tego dodamy znany fakt, że dzieci często wkładają do buzi brudne palce, brudne zabawki — nie zawsze myją ręce przed jedzeniem lub po wyjściu z ubikacji — to zrozumiemy, że o zarażenie się lambliami nie jest trudno. Nie bez wpływu na możliwość zarażenia się lambliami ma jedzenie nieumytych warzyw i owoców.

Objawy spowodowane obecnością pasożyta w przewodzie pokarmowym człowieka i ich nasilenie zależą od intensywności inwazji. Najczęściej są to bóle żołądkowo–jelitowe lub żołądkowo–wątrobowe, u dorosłych bóle te imitują bóle wrzodowe lub przypominają kolkę wątrobową (na tle kamieni żółciowych).

Zauważono, że około połowy chorych zarażonych lambliami ma niedobór kwasu solnego w soku żołądkowym, a więc niedokwaśność sprzyja zarażaniu się lambliami.

U dzieci lamblie powodują zaburzenia w trawieniu tłuszczów i węglowodanów, co łącznie z niedoborem witamin i utratą białka w czasie biegunek towarzyszących lambliazie prowadzi do niedożywienia i upośledzenia rozwoju fizycznego. Obserwujemy też czasami anemię niedobarwliwą, uzależnioną od niedoboru żelaza, które gorzej się wchłania. Wchłanianie żelaza odbywa się przede wszystkim w tym miejscu przewodu pokarmowego, gdzie bytują lamblie.

We krwi co czwartego dziecka zarażonego lambliami stwierdza się wzrost komórek kwasochłonnych, tak zwanych eozynofilów. U małych dzieci zarażonych lambliami występują czasami biegunki na przemian z zaparciami oraz napadowe bóle brzucha bliżej nie zlokalizowane. W kale jest dużo nie strawionych pokarmów oraz niewchłoniętych składników pokarmowych (tłuszcze obojętne, kwasy tłuszczowe, ziarna skrobi, włókna mięsne), stolce są obfite i cuchnące. U małych dzieci zarażenie lambliami częściej prowadzi do wyniszczenia niż u dzieci starszych.

Należy podkreślić, że zarówno u dorosłych, jak i u dzieci zarażenia lambliami mogą przebiegać bezobjawowo.

Jeśli idzie o leczenie zarażonych lambliami dzieci, które przebywają w środowisku dziecięcym, to tylko kuracja przeprowadzona jednocześnie u wszystkich zarażonych może dać pożądany rezultat.

Kurację w celu zwalczania zakażenia zarówno lambliami, jak i innymi pasożytami przewodu pokarmowego ustala zawsze lekarz, do którego należy się zwrócić. Lekarz nie tylko zapisuje lek, ale ustala też dawkę oraz sposób podania leku. Jest to bardzo ważne, ponieważ leki przeciw–pasożytnicze nie są obojętne i przyjęte w nadmiarze mogą doprowadzić do ciężkiego zatrucia dziecka.

Najczęściej stosowanym obecnie lekiem przy zarażeniu lambliami jest Metronidazol (druga nazwa Flagyl) oraz Fasigyn. Leków tych nie powinno się stosować, jeśli osoba zarażona lambliami cierpi równocześnie na chorobę krwi, chorobę ośrodkowego układu nerwowego, a także jest w pierwszych 3 miesiącach ciąży.

Czasem po stosowaniu Metronidazolu obserwuje się u chorych: pokrzywki, wysypki, świąd skóry, gorzki smak w ustach, nudności, bardzo rzadko biegunki. Z innych ubocznych objawów wymienia się zawroty i bóle głowy, pobudzenie i bezsenność.

Innym lekiem stosowanym przy zarażeniu lambliami jest Furazolidon produkowany w postaci syropu. Ubocznymi objawami w okresie stosowania tego leku są: nudności, wymioty, bóle głowy, rzadziej wysypki uczuleniowe.

Czasami stosuje się też preparaty, mające zbliżoną budowę, a produkowane przez różne firmy, stąd różne nazwy, jak: Lekosept, Enteroscptol, Entobex, Mexaform i inne.

Po leczeniu należy koniecznie 2—3 razy dać kał do badania, aby się przekonać, czy kuracja była skuteczna. W przeciwnym razie należy ją powtórzyć. Mówiąc o kontrolnym badaniu kału po kuracji przeciw lambliom, trzeba podkreślić znany już fakt., że lamblie zjawiają się w kale okresami — zwykle są obecne przez 7—8 dni, a później znów ich nie ma przez parę dni. Badanie kału trzeba więc robić 2 razy w odstępie tygodnia — wtedy możliwość błędu jest już bardzo mała. Jeżeli na przykład pierwsze badanie kału robimy we wtorek, to drugie też należy zrobić w następny wtorek.

Dzieci zarażone lambliami dość często cierpią na niedokrwistość z powodu niedoboru żelaza. Korzystne więc po pierwszej i drugiej kuracji przeciw lambliom (jeśli taką zarządzi lekarz) jest podanie im preparatów żelaza (np. Ascofer, Ferrovit itd.).

Licząc się z tym, że ktoś z domowników także może mieć lamblie, a od niego ponownie zarazi się wyleczone dziecko, należy przebadać wszystkich domowników. Specjalnie jest to ważne, gdy jedna kuracja nie dała rezultatu.


Lamblia jest najbardziej rozpowszechnionym pasożytem przewodu pokarmowego.

Do góry strony


Poprawny CSS!
Mapa strony Ciekawy kalendarz historyczny